Фота аўтара.
Фота аўтара.

Фатографы, якія здымаюць прыроду, заўважаць кожную кузурку ў лесе. Спартыўныя рэпарцёры здольныя адлюстраваць рух, энергію. Фатограф, які здымае людзей, бачыць эмоцыі, пачуцці, характар. У яго асаблівы погляд на свет. А калі гэты фатограф яшчэ і ўрач, які ўсё жыццё ратаваў людзей, яго здымкі поўныя эмпатыі і чалавекалюбства.

 

Менавіта такія якасці адрозніваюць работы дацэнта кафедры анестэзіялогіі і рэаніматалогіі Гродзенскага дзяржмедуніверсітэта Пятра Янчэўскага, фотамастака класа Е Міжнароднай федэрацыі фотамастацтва (FIAP). Дарэчы, майстроў такога ўзроўню ў Беларусі ўсяго пяць, і толькі адзін з іх урач.

 

Падарожжа ў свет фота. Пачатак

 

Пётр Янчэўскі фатаграфуе вельмі даўно. Калі падлічыў, то нават сам здзівіўся — ужо 45 гадоў з фотаапаратам. У сёмым класе папрасіў у бацькі вельмі класны на той момант ФЭД-3, і пачалося яго цудоўнае падарожжа ў свет фота, пошук яркіх момантаў, а часам сапраўднае паляванне за цікавымі кадрамі. Здымкі хлопец таксама друкаваў сам.

 

Пётр Янчэўскі:

 

Гэта цяпер можна ўзяць лічбавую камеру і зрабіць тысячу фота з хуткасцю аўтамата. А плёнка — гэта ўсяго 36 кадраў. Калі бяздумна пстрыкаць, то яна вельмі хутка скончыцца. Таму ўсе, хто пачынаў фатаграфаваць на плёнку, маюць добрую нагледжанасць і падыходзяць да працэсу асэнсавана. Заўсёды, перш чым націснуць на кнопку, мы стараемся ўбачыць кадр.

 

На першых курсах медінстытута Пётр Янчэўскі паглыбіўся ў вучобу, фатаграфія адышла на другі план. Але калі ён асвоіўся і з'явілася трохі вольнага часу, захапленне ўспыхнула з новай сілай. Студэнту захацелася не проста фатаграфаваць, а прафесійна развівацца ў гэтай сферы.

 

Пётр Янчэўскі:

 

Я марыў паралельна атрымаць другую адукацыю, але ў Савецкім Саюзе ў той час гэта было практычна немагчыма. Доўга шукаў і ўсё ж такі знайшоў Маскоўскі завочны народны ўніверсітэт мастацтваў, дзе былі курсы фотамайстэрства. Гэта быў вельмі цікавы вопыт. Я адпраўляў у Маскву фатаграфіі, атрымліваў у адказ водгукі (часта крытычныя) і новыя заданні. Усё гэта вельмі матывавала, я фатаграфаваў шмат і з задавальненнем. У выніку трохгадовыя курсы асвоіў за 2,5 года.

 

Як фарміруецца нагледжанасць

 

У 1986 годзе Пётр Янчэўскі скончыў Гродзенскі медінстытут і паехаў па размеркаванні ў Брэст. Інтэрнатуру праходзіў у дарослай бальніцы, а працаваць пайшоў у аддзяленне дзіцячай рэанімацыі. Складаная праца прымусіла маладога спецыяліста зноў адкласці фотаапарат. Усе сілы былі накіраваны на павышэнне кваліфікацыі і прафесійны рост.

 

Пасля адпрацоўкі па размеркаванні Пётр Мікалаевіч вырашыў вярнуцца ў родны горад. І вось ужо 32 гады працуе ў Гродзенскай абласной клінічнай бальніцы (зараз Універсітэцкая клініка). Доўгі час загадваў аддзяленнем рэанімацыі для анкалагічных хворых, cёння працуе на кафедры анестэзіялогіі і рэаніматалогіі ГрДМУ.

 

Пётр Янчэўскі:

 

Фотаапарат дапамагае разгрузіць галаву, адпачыць эмацыйна. Цяпер, вядома, ужо цяжэй, а бывала — суткі аддзяжурыш, а потым бярэш фотаапарат і ідзеш на паўдня блукаць па горадзе. З гадамі фарміруецца нагледжанасць, ты пачынаеш глыбей бачыць і разумець гэты свет.

 

Раней Пётр Мікалаевіч вельмі шмат фатаграфаваў у жанры вытворчага рэпартажу, ахвотна здымаў сваіх калег за працай. Быў перыяд, калі яго фатаграфіі ўпрыгожвалі бальнічныя стэнды. Зараз майстар рэдка здымае ў клініцы, толькі калі хтосьці папросіць зрабіць асабісты партрэт. Яго асноўнае захапленне — стрыт-фота, жыццё гараджан у святы і ў будні, жыццё як яно ёсць.wsa23ds

Прызнанне

 

Пётр Янчэўскі:

 

Калісьці я выпісваў часопіс «Советское фото». Вельмі добры, дарэчы. Але ў 1990-х гадах ён знік. Сябры сталі прывозіць мне польскія часопісы «Фота» і «Фотакур'ер». Там друкаваліся аб'явы пра розныя міжнародныя конкурсы. І я вырашыў паўдзельнічаць, стаў рассылаць свае работы. Прычым усё гэта наўздагад, толкам не ведаючы ні правіл, ні умоў. Дзіўна, але многія прымалі. З часам я зразумеў, як і што адпраўляць, якія крытэрыі ацэньвання. І мае фатаграфіі сталі трапляць у шорт-лісты.

 

Першы поспех прыйшоў да Пятра Янчэўскага на конкурсе ў Чэхіі ў 1996 годзе. Журы адзначыла яго каляровы пейзаж і фота рыбакоў на Нёмане.

 

Потым былі іншыя конкурсы і перамогі. Апошняе і самае значнае дасягненне — ганаровае званне фотамастака класа Е Міжнароднай федэрацыі фатаграфічнага мастацтва (FIAP). Дыплом Пятру Янчэўскаму быў выпісаны 31 снежня 2021 года — прыемны падарунак у чароўны навагодні вечар.

 

Пётр Янчэўскі:

 

Гэта была мая мара — выйсці на такі ўзровень майстэрства. Хацелася даказаць перш за ўсё сабе, што гады працы былі не марныя, што я магу ўбачыць, захаваць і перадаць іншым цудоўныя моманты жыцця.

bbvxsw2b

Фотакнігі пра сям'ю

 

Пётр Янчэўскі любіць пераглядаць старыя здымкі. У яго доме беражліва захоўваюцца 10 альбомаў сямейных, бальнічных, мастацкіх фатаграфій. Гэтых альбомаў магло б быць нашмат больш, але Пётр Мікалаевіч ахвотна раздае фотаздымкі сваім героям.

 

Пётр Янчэўскі:

 

Я заўсёды стараўся надрукаваць здымкі. Цяпер рэдка хто так робіць. Сфатаграфуюць на смартфон, паглядзяць і… забудуць. Некаторыя выявы 10-гадовай даўнасці нельга адкрыць ужо, а многія за гэты час увогуле згубіліся. Я свой лічбавы архіў захоўваю на цвёрдым дыску, таму што ёсць фатаграфіі, якія мне вельмі дарагія.

 

Некалькі гадоў Пётр Янчэўскі збіраў звесткі і зрабіў тры выдатныя фотакнігі пра сваю сям'ю. Знайшоў шмат старых фотаздымкаў — у бацькоў, у сваякоў. Высветліў, хто і пры якіх абставінах на іх адлюстраваны. Дапоўніў гістарычныя здымкі ўласнымі, больш сучаснымі. Да кожнай фатаграфіі зрабіў подпіс і дадаў невялікі зварот да родных. Атрымалася выдатная гісторыя сям'і, якой хочацца ганарыцца.

 

«Есть только миг…»

 

Я спытала Пятра Мікалаевіча, што яму больш за ўсё падабаецца ў фотасправе. Першы погляд, калі бачыш кадр і разумееш: я хачу гэта зняць? Ці сам працэс здымкаў, калі выбіраеш ракурс, караскаючыся куды-небудзь на дрэва? Ці, можа, працэс апрацоўкі фота, калі адкрываеш кадр на вялікім экране, дадаеш святла і ценяў, прыбіраеш шумы, абразаеш лішняе — і разумееш, што атрымаўся шэдэўр?

 

Пётр Янчэўскі:

 

Вядома, першае. Часам іду без фотаапарата і заўважаю: добры кадр, класнае фота магло б атрымацца! І такія моманты радуюць больш, чым калі апрацоўваю здымкі. Радасць у тым, каб прыкмячаць моманты жыцця.

 

Пётр Янчэўскі прызнаецца, што многія ўдалыя фотаздымкі ў яго атрымаліся спантанна.bvc54f

Пётр Янчэўскі:

 

Вось пачалася залева, бяру фотаапарат і падыходжу да акна. Бачу, як па вуліцы нясуцца плыні вады. Здымаю, і раптам проста ў кадр, смеючыся і прыкрываючыся ад дажджу, забягаюць дзве дзяўчыны. Вулічнае фота — гэта заўсёды неспадзяванасць, лепшыя кадры атрымліваюцца знянацку.

 

Ён любіць фатаграфаваць канцэрты. Усе ведаюць, як гэта няпроста: складанае сцэнічнае святло, усё ў бесперапынным руху. І вядома, калі глядзець на сцэну праз аб'ектыў, канцэрта ўжо не ўбачыш.

 

Пётр Янчэўскі:

 

Але з іншага боку, калі на канцэрце атрымаўся добры кадр — гэта сапраўдны поспех. Таму што вачыма нельга захаваць эмоцыю, спыніць імгненне, а фотаапаратам — можна. І самае лепшае ў нашым майстэрстве, што гэтае імгненне мы можам падарыць іншым.

hvcfd54nbФота П. Янчэўскага.


Недостаточно прав для комментирования

При копировании или цитировании текстов активная гиперссылка обязательна. Все материалызащищены законом Республики Беларусь «Об авторском праве и смежных правах».